6.23.2013
Pora na kolejny wpis okolicznościowy - będzie o św. Janie Chrzcicielu i o świętach jemu poświęconych.

 Jan Chrzciciel jest uznawany za postać szczególną - był ostatnim prorokiem działającym przed Jezusem i miał przygotować ludzi na jego przyjście. W Cerkwi Prawosławnej obchodzi się rocznicę jego poczęcia, narodzin, śmierci oraz pierwszego, drugiego i trzeciego odnalezienia jego głowy. W Kościele Katolickim także jest postacią ważną - jest jedynym świętym, którego dzień narodzin jest tam obchodzony jako uroczystość.

 W wierzeniach ludowych Jan odpowiadał za wegetację roślin (wzywano go podczas zasiewów jak i zbierania plonów), a także miał wpływ na pogodę (modlono się do niego w przypadku gradobicia). Rodzice modlili się do niego w intencji swoich dzieci, babki wzywają go w przypadku bólów głowy.

 Święty Jan był też uważany za patrona wód - miał zdolność ich oczyszczania ze wszelkiego zła, sprawiał też, że wszystkie demony wodne, mogące wciągnąć nieuważnych pod wodę, przestawały być groźne dla ludzi. Odwoływano się do niego także w przypadku oczyszczania studni (jej symbolika w wierzeniach ludowych jest wielowymiarowa - jest swego rodzaju bramą łączącą sacrum i profanum) - pomagała mu w tym św. Agata. Obrzęd oczyszczania polegał najczęściej na modlitwach do św. Jana i wrzucaniu do studni soli specjalnie poświęconej w dniu św. Agaty.

 Najbardziej znanym świętem związanym z tym świętym jest oczywiście wigilia św. Jana. Była to odpowiedź Kościoła na pogańskie świętowanie przesilenia letniego. Na początku próbowano zakazać świętowania, potem próbowano je zasymilować z wigilią św. Jana. Wynikiem tych prób jest ludowe stwierdzenie, że nazwa Noc Kupały/kupalnocka pochodzi od Jana Chrzciciela, który na wschodzie bywa nawet nazywany Iwanem Kupałą
Niektórzy naukowcy twierdzą, że istniało słowiańskie bóstwo zwane Kupałą. Jego imię miało pochodzić od prasłowiańskiego czasownika kąpati. W niektórych rejonach robiono co prawda kukły nazywane kupałami, ale samo bóstwo nie ma potwierdzenia w źródłach.
Nazwa Kupała, zdaniem niektórych badaczy, ma pochodzić od rdzenia kup-, który miał oznaczać zbiorowość ludzką.

 Z nocą świętojańską związanych jest wiele rozmaitych obrzędów. Skupiają się one wokół ognia, wody, niektórych ziół, a także wróżb.Sztandarowymi punktami programu były oczywiście tańce i skoki przez ogień oraz wicie i puszczanie na wodę wianków. Są to zwyczaje ogólnie znane -są jednak pewne niuanse z nimi związane, o których dzisiaj raczej się już nie pamięta. Niektóre z nich są dość istotne w folklorze i magii ludowej i znajomość ich symboliki bardzo pomaga w owocnym celebrowaniu nocy świętojańskiej.

0 komentarze:

Prześlij komentarz

Szukaj na tym blogu

Łączna liczba wyświetleń

Archiwum

Obserwatorzy

Kontakt

mail: verm@onet.pl