5.09.2014
 Zajmę się dzisiaj dwoma różnymi tekstami wykorzystywanymi w gusłach leczniczych. Postanowiłem pokrótce prześledzić ich ewolucję na przestrzeni czasów.

 Zaczniemy od kilku wersetów pochodzących Ewangelii wg świętego Mateusza (Mt 8; 1-4).


[(1)Sszedszju że s gory. W slied jego idą narodi mnozi. (2) i se prokażen pristąpi kłaniejasze sę jemu i głagolę. Gospodi aszte choszteszi możeszi mę isztistiti. (3) i prostiru rękę Isus. Kosną i głagolę. Chosztą isztisti sę. I abije isztisti sę ot prokazy. (4) I riecze jemu Isus. Bliudi nikomuże nie powieżdi. Nu szidu pokażi sę archijerejowi i niesi dar. Iże powielie Mosi. W suwiedienije im]

(zdjęcie jest ucięte, ale z racji tego, że interesują nas wersety od pierwszego do czwartego, brak dalszej części nie ma znaczenia)

 Fragment pochodzi z rękopisu nazywanego Kodeksem Zografskim, którego nazwa pochodzi od jednego z klasztorów na Górze Athos, w którym znaleziono zabytek. Rękopis ten zawiera cztery ewangelie pisane głagolicą oraz tzw. synaksarion (żywoty świętych na każdy dzień roku liturgicznego) zapisany cyrylicą. Sam tekst ewangelii zawarty w Kodeksie datuje się na koniec X wieku lub początek XI, a karty zapisane cyrylicą na wiek XII.

 Kodeks Zografski (Codex Zographensis, w skrócie Zogr.) jest zaliczany do tzw, kanonu tekstów staro-cerkiewno-słowiańskich i ma bardzo dużą wartość dla językoznawców. Kanon ten obejmuje odpisy datowane na X/XI wiek - rękopisy tworzone w tamtym okresie charakteryzuje się językiem bardzo zbliżonym do tego, w którym Cyryl i Metody sporządzili oryginały tekstów.

 Z racji tego, że w druku nie stosuje się głagolicy dokonuje się transliteracji, czyli przepisania tekstu cyrylicą lub alfabetem łacińskim. Zdjęcie pokazuje fragment wydania Zogr. przygotowanego przez Jagicia, który dokonał takiej właśnie transliteracji wykorzystując cyrylicę.

 W języku cerkiewnosłowiańskim tekst wygląda gramatycznie i fonetycznie już nieco inaczej - wynika to ze zmian jakie przeszedł język w toku swojej ewolucji. Zniknęły między innymi samogłoski nosowe, które wystepowały w SCSie, ale zniknęły w wyniku dalszych zmian językowych (ostały się natomiast w języku polskim).


 [ Sszedszu że jemu s gory, wslied jeho idiachu narodi mnozi. I sie, prokażen priszed kłaniasziesia jemu, głagolia: Hospodi, aszcze choszczeszi, możeszi mia ocztiti. I prostier ruku Iisus, kosnusia jemu, głagolia: choszczu, oczistisia. I abije oczistisia jemu prokaza. I głagolia jemu Iisus: wiżd' ni komuże, powieżd': no szied pokażisia jerieowi i priniesi dar, jehoże powielie (w zakonie) Moisiej, wo swidietielstwo im.]

 Drugi tekst, o którym chcę wspomnieć to modlitwa mająca zapobiegać koszmarom. Pochodzi ona z Modlitewnika Synajskiego (Euchologium Sinaiticum, Euch.) zapisanego głagolicą. Zabytek został odnaleziony w klasztorze św. Katarzyny na górze Synaj i zawiera różne modlitwy liturgiczne. Zdjęcia rękopisu można obejrzeć tutaj (link).

  

[Otidi sotono. Ot sich dwiriej. I ot sich czetyru ągoł. Side tiebie niest miesta. Ni pricząstije. Sidie Pietr. Sidie Pawieł. Sidie swiętoje jewangielije. Sidie az pokłaniewu sę. Leszti chosztję. W imę Otca i Swiętaago Ducha. Nynie.]

 Współczesną wersję tej modlitwy, zapisaną alfabetem rosyjskim można znaleźć na tej stronie (link). 

0 komentarze:

Prześlij komentarz

Szukaj na tym blogu

Łączna liczba wyświetleń

Archiwum

Obserwatorzy

Kontakt

mail: verm@onet.pl